Onafhankelijk onderzoek

Gedurende het laatste kwartaal van 2016 is een onafhankelijk onderzoek gedaan naar de werkwijze van het Studiehuis. Twee stagiaires onderzochten individueel in opdracht van de gemeente Amsterdam, afdeling Onderwijs, de invloed en de gevolgen van de huiswerkbegeleiding op de studieprestaties van de leerlingen. De onderzoeken zijn op basis van eigen observaties en interviews met medewerkers, leerlingen en ouders. In het voorjaar van 2017 volgde de analyse van hun twee afstudeerscripties (studie Toegepaste Psychologie, Hogeschool van Amsterdam en studie Sociologische Wetenschappen, Vrije Universiteit).

Hieronder een samenvatting van het onderzoek van Mw. C.D. van Ampt (Sociologische Wetenschappen, VU):

 

Studiehuis Zuidoost

Korte Inleiding                                                                                                                         

Het concept ‘Studiehuis’                                                                                                          

Opzet Studiehuis                                                                                                                    

Deelnemers/ Doelgroep                                                                                                         

Aanbod faciliteiten vs Behoeften doelgroep                                                                          

Ervaringen deelnemers                                                                                                          

Toevoeging Studiehuis Zuidoost                                                                                             

 

Korte Inleiding

 

Volgens het OIS (2015) is het lage aantal havo en vwo toewijzingen (31%) in Amsterdam Zuidoost zorgwekkend laag. Een verschil van circa 50% als men kijkt naar de stadsdelen Centrum en Zuid (80%). Een kansarm begin voor veel scholieren uit Zuidoost. Terwijl scholieren uit Zuid en Centrum veelal vanuit huis gestimuleerd en gesteund worden, lukt het ouders uit Zuidoost vaak niet de juiste middelen of vaardigheden aan te wenden. Daarbij komt ook nog dat ouders niet altijd de juiste kennis in huis hebben, en geen of weinig (stille) ruimte om huiswerk te maken. Kortom, kinderen in Zuidoost blijken ook op dit punt kansarm. Vanuit het stadsdeel is het Studiehuis Zuidoost opgericht ter ondersteuning van scholieren zodat zij het onderwijsniveau – havo of vwo – kunnen behouden dan wel verbeteren.            

            Na vijf jaar bestaan wil het stadsdeel Zuidoost een helder beeld hebben wat voor invloed het Studiehuis daadwerkelijk heeft op het leerproces dan wel de leerloopbaan van deelnemende scholieren. Aan de hand van observatie, vragenlijsten en interviews met ouders en scholieren die aan het Studiehuis Zuidoost deelnemen heeft een kwalitatief onderzoek plaatsgevonden. Hierbij is gekeken naar de ervaring en beleving van respondenten. Uit het onderzoek blijkt dat het Studiehuis als positief ervaren wordt door deelnemende scholieren. Echter de mate waarin dit het geval is, is afhankelijk van het soort motivatie van de scholier zelf. Het soort motivatie bepaalt ook de wijze waarop het Studiehuis Zuidoost invulling geeft aan de mate van invloed.

  

Het concept ‘Studiehuis’

 

De service van het Studiehuis ZO is als volgt te omschrijven. De begeleiding richt zich op het bijbrengen en verlenen van kennis en ontwikkelen en verbeteren van vaardigheden. Om die reden heeft het Studiehuis ZO alleen studenten in ‘dienst’ die niet alleen een relevant (havo- of vwo en alfa of bèta profiel, maar ook een recente opleiding hebben genoten. Ook het bijbrengen en ontwikkelen van bepaalde vaardigheden zoals structureren en plannen behoort tot het streven van de begeleiding. Vanuit het Studiehuis ZO wordt de nadruk gelegd op een informele sfeer en enthousiaste houding van de begeleiding, zodat de vraag om hulp en ondersteuning als laagdrempelig wordt ervaren, en de begeleiding daarnaast een stimulerende werking heeft.

 

Opzet Studiehuis

 

Het intakegesprek wordt nadrukkelijk gericht op de scholier vanuit de verwachting dat er enig verantwoordelijkheidsgevoel heerst bij de scholier. De ouder wordt in derde persoon bij het gesprek betrokken. De focus van het intakegesprek richt zich vervolgens op de motivationele drijfveer van de scholier. Voortbouwend op dit gesprek worden afspraken gemaakt tussen de directeur en scholier in bijzijn van de ouder(s). De afspraken die gemaakt worden hebben betrekking op (1) aanwezigheid, (2) doorgeven van relevante informatie zoals cijfers, toetsen, huiswerk, en (3) de verwachting dat de scholier zich zelfstandig en actief inzet.

            De scholieren worden geacht van maandag tot donderdag na schooltijd (uitzonderingen mits geldige reden zijn toegestaan) aanwezig te zijn. Daarbij wordt van de scholier verwacht minimaal twee uur huiswerk te maken. Het opgeven van al het opgekregen huiswerk en cijfers is een tweede vereiste. Deze worden gevraagd na binnenkomst en schriftelijk bijgehouden door de begeleiding. Dit zorgt ervoor dat achterstanden tijdig worden ontdekt. De scholier wordt geacht een realistische dag- en weekplanning te maken op basis van het verkregen huiswerk. Aan de hand hiervan wordt gekeken of het nodig is de scholier te overhoren. Wanneer de scholier klaar is mag hij zich afmelden en wordt hij afgetekend.

 

Deelnemers/ Doelgroep

 

Het Studiehuis Zuidoost richt zich op de groep leerlingen met een havo en vwo advies. Uit onderzoek is gebleken dat deze groep in Amsterdam Zuidoost kwetsbaar is vanwege de minimale beschikbaarheid van cultureel, linguïstisch en sociaal kapitaal (Lenssen, 2011; Applerouth & Edles, 2012). De leerlingen bevinden zich in de leeftijd van 12-18, van havo/vwo klas 1 tot klas 5/6.

 

Aanbod faciliteiten vs. behoeften doelgroep

 

Het belang van het Studiehuis Zuidoost naar gelang van de behoeften van de deelnemende leerlingen is als volgt. De leerlingen hebben behoefte aan een efficiënte leeromgeving waarbij structuur, rust en orde centraal staan. Daarbij is de focus van begeleiding gericht op de (specifieke) behoeften voor het aanleren en verbetering van vaardigheden zoals: zelfstandig leren, planning, leer/denk, samenwerk regulatie en kennis. Verder functioneert het Studiehuis Zuidoost ook als rolmodel, waarbij gebleken is dat wanneer kinderen een positief rolmodel hebben dit bevorderend en stimulerend kan werken voor hun persoonlijke ontwikkeling, streven en leerloopbaan (vansteenkiste, 2005, 2007).

 

Ervaringen deelnemers

 

Deelnemers ervaren ondersteuning en begeleiding van het Studiehuis merendeel positief (naar gelang van extrinsieke/ intrinsieke motivatie). Het Studiehuis Zuidoost heeft impact op het (zelf) vertrouwen en persoonlijke ontwikkeling van deelnemers. Ook voelen zij zich (vaker) gewaardeerd en ervaren zij stimulans.

 

Toevoeging Studiehuis Zuidoost

 

Studiehuis Zuidoost blijkt een positief effect te hebben op het leerproces van kinderen. Het merendeel van de ouders is enthousiast wanneer het gaat om de externe leeromgeving. In het Studiehuis Zuidoost ervaren de ouders hulp en ondersteuning voor hun kinderen op punten waarin zij zelf niet kunnen voorzien. Daarnaast blijkt op grond van de bevindingen uit het onderzoek (Ampt, 2017) dat het Studiehuis ZO invloed heeft op het leerproces van scholieren. Hierin zit een afhankelijkheid met betrekking tot de werkhouding van respondenten en hoe deze tegenover het eigen leerproces staan. Belangrijk hierbij is het om op te merken dat het type motivatie veelal de mate van beïnvloeding bepaalt, welke vorm effectief is, en hoe de scholieren dit ervaren.

 

Geraadpleegde bronnen

 

            Appelrouth, S. A., & Edles, L. D. (2012). Classical and Contemporary Sociological Theory (2e     ed.). California State University, Northridge, Amerika: Pine Forge Press.

 

            Lenssen, L. (2011). Hoe sterk is de eenzame fietser?: een onderzoek naar de relatie tussen individuele ontwikkeling en de toegankelijkheid van het onderwijsbestel in Nederland. Maklu.

 

            Vansteenkiste, M., Soenens, B., Sierens, E. en Lens, W., Hoe kunnen we leren en presteren bevorderen ? Een autonomieondersteunend versus controlerend schoolklimaat, in       Caleido- scoop, 2005, nr. 17, p. 18-25.

            Vansteenkiste, M., Sierens, E., Soenens, B., & Lens, W. (2007). Willen, moeten en structuur in de klas: over het stimuleren van een optimaal leerproces. Begeleid zelfstandig leren, 16,       37-58.